Mekong SaltLab: Giải pháp thích ứng xâm nhập mặn từ thực địa
Dự án Mekong SaltLab đưa các giải pháp trữ, xử lý và sử dụng nước tiết kiệm ra thử nghiệm tại nông hộ, đồng thời xây dựng mạng lưới nông dân nòng cốt để chia sẻ và nhân rộng kiến thức thích ứng hạn, mặn trong cộng đồng.
- Thời gian
- 2023–2026
- Địa điểm
- Trà Vinh · Đồng bằng sông Cửu Long
- Trạng thái
- Hoàn thành
Bối cảnh
Thích ứng với xâm nhập mặn cần nhiều giải pháp được thử trong điều kiện thực tế.
Xâm nhập mặn ảnh hưởng đồng thời đến nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và sinh kế ở Đồng bằng sông Cửu Long. Trung tâm Nước mặn Mê Kông được xây dựng như một nền tảng thử nghiệm và chia sẻ, đưa các giải pháp thích ứng ra hiện trường để đánh giá trong điều kiện thực tế của địa phương.
Các mô hình trải từ thu trữ nước mưa, xử lý nước và thủy canh đến đất ngập nước xử lý nước thải. Hai nông hộ nòng cốt tại Hòa Lợi và Cồn Chim được chọn làm điểm thí điểm và trình diễn, để người dân có thể quan sát trực tiếp cách từng giải pháp vận hành trước những thay đổi về nguồn nước và độ mặn theo mùa.
Quy mô thử nghiệm
Sáu nhóm giải pháp được thử nghiệm cùng mạng lưới nông dân nòng cốt.
Nhóm giải pháp được triển khai để thử nghiệm khả năng áp dụng và nhân rộng.
Nông hộ nòng cốt làm điểm thí điểm tại Hòa Lợi và Cồn Chim.
Giải pháp tại hiện trường
Sáu hướng thích ứng cho những nhu cầu khác nhau.
- 01
Thu trữ nước mưa cho hộ
Tăng khả năng giữ nước ngọt tại chỗ cho nhu cầu sinh hoạt trong những giai đoạn nguồn nước bên ngoài thiếu ổn định.
- 02
Thu trữ nước cho nông nghiệp
Tạo nguồn dự trữ cho tưới và sản xuất khi bước vào mùa khô hoặc thời điểm độ mặn tăng.
- 03
Thủy canh
Thử nghiệm sản xuất rau trong hệ thống kiểm soát và tuần hoàn nước tại các điểm thí điểm.
- 04
Xử lý nước mặt
Thử nghiệm các giải pháp xử lý để tăng khả năng sử dụng nguồn nước mặt sẵn có cho những nhu cầu phù hợp tại địa phương.
- 05
Xử lý nước mưa thành nước uống
Kết hợp thu trữ, lọc và khử trùng để tạo thêm nguồn nước uống an toàn tại hộ.
- 06
Đất ngập nước xử lý nước thải
Ứng dụng thực vật và quá trình sinh học để xử lý nước thải và mở khả năng tái sử dụng nước.
Hành trình
Từ các điểm thí điểm đến mạng lưới nông dân nòng cốt.
- 1
Khởi động giai đoạn 2
Đại học Trà Vinh và các đối tác Hà Lan mở giai đoạn hợp tác mới, tập trung vào những giải pháp thích ứng hạn - mặn có thể áp dụng tại địa phương.
- 2
Đưa mô hình đến nông hộ
Các giải pháp được triển khai tại hai nông hộ nòng cốt ở Hòa Lợi và Cồn Chim; diễn đàn của Trung tâm Nước mặn Mê Kông tạo không gian để chia sẻ, trao đổi và góp ý cho các mô hình.
- 3
Đào tạo theo mạng lưới nông dân
12 nông dân nòng cốt tham gia rà soát nội dung học tập; hình thức kết hợp trực tiếp, trực tuyến và chia sẻ giữa nông dân với nhau giúp kiến thức tiếp cận được nhiều hộ hơn.
- 4
Đánh giá tác động và xác định ưu tiên tiếp theo
Hội thảo tại Đại học Trà Vinh tổng hợp các phát hiện về thiếu nước, sinh kế, cảnh báo sớm và nhu cầu giải pháp dài hạn.
-1200x675.jpg)
Chuyển giao tri thức
Chuyển giao kiến thức qua chính những người sử dụng mô hình.
Các khóa học của Trung tâm Nước mặn Mê Kông được điều chỉnh theo phản hồi của nông dân để nội dung dễ tiếp cận hơn và gắn với công việc thực tế. Sau khi học và vận hành mô hình tại trang trại, các nông dân nòng cốt tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm cho những hộ khác trong cộng đồng.
Cách tiếp cận này giúp kiến thức về quản lý nước và thích ứng xâm nhập mặn không chỉ nằm ở nhóm chuyên gia. Người dân có thêm cơ sở để nhận biết rủi ro, hiểu giới hạn của từng giải pháp và lựa chọn cách ứng phó phù hợp với điều kiện sản xuất của mình.