STARS WATER - Biến nước thải thành tài nguyên, lan tỏa sáng kiến xanh từ Đại học Trà Vinh

Dự án Eco-Park Wetlands lọt Top 3 UNESCO Water Challenge for Young Innovators 2025

Từ một khoảng đất trống trong khuôn viên Đại học Trà Vinh, đội STARS WATER đã phát triển ý tưởng Eco-Park Wetlands: Từ nước thải thành tài nguyên – Một dòng chảy xanh cho tương lai bền vững, biến nước thải sinh hoạt và vật liệu bỏ đi thành một mô hình xử lý nước, tái sử dụng tài nguyên và giáo dục môi trường đầy ý nghĩa.

Với sáng kiến này, đội STARS WATER đã xuất sắc vượt qua 85 hồ sơ trên toàn quốc và lọt vào Top 3 cuộc thi UNESCO Water Challenge for Young Innovators 2025, diễn ra tại Tòa nhà Xanh Liên Hợp Quốc, Hà Nội. Thành tích này không chỉ là niềm tự hào của sinh viên Đại học Trà Vinh mà còn khẳng định năng lực đổi mới sáng tạo của tuổi trẻ Đồng bằng sông Cửu Long trong việc giải quyết các vấn đề về nước, môi trường và phát triển bền vững.

Eco-Park Wetlands – Từ thách thức môi trường thành cơ hội xanh

Trong bối cảnh ô nhiễm nước thải sinh hoạt và rác thải nhựa vẫn là những thách thức đáng quan tâm, đặc biệt tại các khu vực nông thôn và vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nhóm STARS WATER đã đặt ra một câu hỏi thực tiễn: làm thế nào để biến những “gánh nặng môi trường” thành nguồn tài nguyên hữu ích?

Câu trả lời của nhóm là mô hình Eco-Park Wetlands – hệ thống đất ngập nước nhân tạo sử dụng vật liệu tái chế làm lớp lọc, kết hợp với các loài thực vật bản địa như cây dứa, lục bình, bèo tây, thiên điểu, chuối hoa và sen để xử lý nước thải sinh hoạt. Khi nước thải đi qua các tầng vật liệu và vùng rễ cây, các quá trình lọc tự nhiên giúp giảm chất hữu cơ, chất dinh dưỡng dư thừa và vi khuẩn gây hại. Nước sau xử lý có thể được tái sử dụng cho mục đích tưới cây, góp phần tiết kiệm và tái tạo nguồn nước.

Điểm đặc biệt của mô hình không chỉ nằm ở yếu tố kỹ thuật, mà còn ở cách nhóm kết hợp giữa công nghệ, giáo dục và giá trị cộng đồng. Được triển khai tại khu vực giữa tòa nhà C6 và C9 của Đại học Trà Vinh, Eco-Park Wetlands trở thành một không gian sinh thái thu nhỏ, đồng thời là “lớp học mở” ngoài trời để sinh viên quan sát trực tiếp vòng tuần hoàn nước, nguyên lý xử lý nước thải và tư duy phát triển bền vững.

Không gian xanh cho học tập, trải nghiệm và kết nối cộng đồng

Eco-Park Wetlands được thiết kế không chỉ như một hệ thống xử lý nước thải, mà còn như một công viên sinh thái nhỏ trong khuôn viên trường. Tại đây, dòng nước thải được xử lý bằng các quá trình tự nhiên; rác thải nhựa, bạt và thùng xốp được tận dụng làm vật liệu hữu ích; còn cây xanh tạo nên không gian thư giãn cho giảng viên và sinh viên sau giờ học.

Thông qua mô hình này, sinh viên có cơ hội tiếp cận kiến thức STEM bằng trải nghiệm thực tế, từ cấu trúc lớp lọc, vai trò của thực vật, nguyên lý xử lý chất thải đến khả năng tái sử dụng nước sau xử lý. Đây là cách tiếp cận trực quan, giúp kiến thức về nước, môi trường và biến đổi khí hậu trở nên gần gũi hơn với người học.

Từ một khoảng đất ít được chú ý, Eco-Park Wetlands đã trở thành một minh chứng sống động cho tinh thần đổi mới sáng tạo của sinh viên: từ nước thải thành nguồn tưới, từ rác bỏ đi thành vật liệu hữu ích, từ không gian trống thành không gian xanh phục vụ cộng đồng.

Gắn với các mục tiêu phát triển bền vững

Sáng kiến Eco-Park Wetlands mang nhiều giá trị khi đặt trong bối cảnh các Mục tiêu Phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc. Mô hình góp phần thúc đẩy SDG 6 – Nước sạch và vệ sinh thông qua xử lý nước thải và tạo nguồn nước tưới an toàn; SDG 11 – Đô thị và cộng đồng bền vững thông qua việc tích hợp hạ tầng xanh vào trường học; SDG 12 – Tiêu dùng và sản xuất bền vững thông qua tái sử dụng vật liệu bỏ đi; và SDG 13 – Hành động ứng phó khí hậu thông qua việc nâng cao khả năng thích ứng trước hạn hán, xâm nhập mặn và áp lực tài nguyên nước tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Từ một sáng kiến sinh viên, Eco-Park Wetlands cho thấy phát triển bền vững không nhất thiết bắt đầu từ những công trình quy mô lớn, mà có thể được hình thành từ các giải pháp gần gũi, phù hợp với điều kiện địa phương và có khả năng lan tỏa trong cộng đồng.

Hướng tới khả năng nhân rộng mô hình

Sau cuộc thi UNESCO Water Challenge for Young Innovators 2025, đội STARS WATER – TVU tiếp tục phát triển dự án theo hướng đưa mô hình ra khỏi khuôn viên trường đại học và triển khai tại cộng đồng. Từ ý tưởng ban đầu, mô hình Eco-Park Wetlands đã được định hướng nhân rộng tại Trường THCS Hòa Minh và Trường Tiểu học Hòa Minh, tỉnh Vĩnh Long.

Việc triển khai mô hình tại các trường học giúp mở rộng tác động của dự án từ phạm vi nghiên cứu sinh viên sang môi trường giáo dục phổ thông, nơi học sinh có thể trực tiếp quan sát, học tập và nâng cao nhận thức về xử lý nước thải, tái sử dụng nước và bảo vệ môi trường. Đây cũng là bước phát triển quan trọng nhằm biến sáng kiến dự thi thành một giải pháp thực tiễn, gắn với nhu cầu của cộng đồng địa phương.

Tại các trường học, mô hình đất ngập nước nhân tạo không chỉ góp phần xử lý nước thải và tái sử dụng nước sau xử lý cho mục đích tưới cây, chăm sóc mảng xanh mà còn tạo nên một không gian học tập trực quan về nước, môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Thông qua đó, học sinh có thêm cơ hội tiếp cận các kiến thức về tài nguyên nước, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững ngay trong chính khuôn viên trường.

Việc nhân rộng Eco-Park Wetlands tại Trường THCS Hòa Minh và Trường Tiểu học Hòa Minh cho thấy tiềm năng ứng dụng của mô hình trong các cơ sở giáo dục, đặc biệt tại khu vực nông thôn và xã đảo. Từ một sáng kiến của sinh viên, dự án đang từng bước trở thành một giải pháp cộng đồng có tính thực tiễn, góp phần giảm ô nhiễm nước thải, tiết kiệm tài nguyên nước và lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường đến thế hệ trẻ.

STARS WATER – Dấu ấn của tuổi trẻ trong đổi mới sáng tạo vì nước và môi trường

Thành tích Top 3 UNESCO Water Challenge for Young Innovators 2025 là sự ghi nhận xứng đáng cho nỗ lực của đội STARS WATER trong hành trình nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển một giải pháp môi trường có tính ứng dụng cao. Đây cũng là minh chứng cho khả năng của sinh viên Đại học Trà Vinh trong việc nhận diện vấn đề địa phương, đề xuất giải pháp sáng tạo và kết nối ý tưởng với các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.

Trung tâm Nước STARS – Đại học Trà Vinh tự hào đồng hành cùng các bạn trẻ trong quá trình học tập, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nước, môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Thành công của STARS WATER là động lực để Trung tâm tiếp tục thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu ứng dụng, học tập trải nghiệm và phát triển các mô hình thực tiễn phục vụ cộng đồng.

Từ nước thải thành tài nguyên, từ rác thải thành vật liệu hữu ích, từ ý tưởng sinh viên thành sáng kiến được ghi nhận ở cấp quốc gia và quốc tế, Eco-Park Wetlands chính là một dòng chảy xanh của tri thức, trách nhiệm và khát vọng đóng góp cho tương lai bền vững.