TỪ CÂY MƯỚP QUÊ NHÀ ĐẾN SÂN CHƠI QUỐC TẾ TẠI HÀ LAN - HÀNH TRÌNH ĐỔI MỚI VÌ HỆ THỐNG THỰC PHẨM BỀN VỮNG

Từ ngày 25/09/2026 đến 01/10/2026, đoàn công tác Đại học Trà Vinh do TS. Trần Thị Ngọc Bích, Giám đốc Trung tâm nước STARS Đại học Trà Vinh, cùng sinh viên Võ Hạnh Nhung, ngành Ngôn ngữ Anh, đã tham dự vòng chung kết cuộc thi Đổi mới hệ thống thực phẩm 2026 (Food Systems Innovation 2026) tại Đại học Wageningen (Wageningen University & Research - WUR), Hà Lan. Hành trình không chỉ mang đến cơ hội giới thiệu sáng kiến của sinh viên Đại học Trà Vinh tại một sân chơi quốc tế, mà còn mở ra trải nghiệm học tập, giao lưu và kết nối với sinh viên, chuyên gia và nhà nghiên cứu đến từ nhiều quốc gia.

Từ một cây mướp quen thuộc đến sáng kiến vì cộng đồng

Hành trình của nhóm EverGreen bắt đầu từ một câu hỏi giản dị: làm thế nào để một loại cây quen thuộc của Đồng bằng sông Cửu Long có thể tạo ra nhiều giá trị hơn cho cộng đồng? Trong bối cảnh vùng đất này đang chịu sức ép từ hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước và những khó khăn về sinh kế, nhóm lựa chọn cây mướp - một loại cây giàu dinh dưỡng, phù hợp với điều kiện địa phương và có thể được tận dụng ở nhiều giai đoạn phát triển làm trung tâm. Dù gắn bó với bữa ăn hằng ngày của người dân, giá trị của cây mướp vẫn chủ yếu dừng lại ở việc sử dụng quả tươi. Từ đó, nhóm tìm hướng mở rộng giá trị của cây mướp, biến một loài cây quen thuộc thành giải pháp gắn kết thích ứng với biến đổi khí hậu, dinh dưỡng và sinh kế.

Một trong những hướng triển khai nổi bật là Vườn mướp di động bán thủy canh. Mô hình trồng mướp trong không gian nhỏ, tận dụng vật liệu tái chế và giải pháp canh tác tiết kiệm nước. Được triển khai tại Trường Đại học Trà Vinh và Trường THCS và THPT Lương Hòa A, mô hình không chỉ tạo nguồn rau sạch mà còn trở thành không gian học tập thực hành, giúp học sinh trực tiếp tìm hiểu về dinh dưỡng, nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Song song với mô hình canh tác, nhóm phát triển chuỗi giá trị mướp theo hướng tuần hoàn, tận dụng từng phần của cây để tạo thêm giá trị và hạn chế lãng phí. Quả non và lá mướp được nghiên cứu để phát triển các sản phẩm thực phẩm; mướp già được tận dụng phần xơ để tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng như đồ thủ công mỹ nghệ và các ứng dụng trong công nghệ lọc nước; phần phụ phẩm được xử lý thành phân hữu cơ. Qua đó, nhóm mở ra nhiều hướng sử dụng và cơ hội tạo thêm giá trị cho cộng đồng Đồng bằng sông Cửu Long.

Bên cạnh các hoạt động nghiên cứu và thử nghiệm, nhóm phối hợp cùng tổ chức Empower Youth for Food (EY4F) và Đại học Trà Vinh tổ chức cuộc thi thiết kế video Luffa Future 2026, tạo sân chơi để thanh niên Đồng bằng sông Cửu Long chia sẻ những ý tưởng sáng tạo về thực phẩm lành mạnh, thích ứng với biến đổi khí hậu và kinh tế tuần hoàn. Qua đó, câu chuyện về cây mướp góp phần truyền cảm hứng và thúc đẩy tinh thần đổi mới trong cộng đồng trẻ.

Từ những bước thử nghiệm đầu tiên tại địa phương, nhóm từng bước hoàn thiện ý tưởng và vươn tới vòng chung kết cuộc thi Đổi mới hệ thống thực phẩm 2026, nơi quy tụ 30 đội thi đến từ 15 quốc gia trên thế giới.

Mang câu chuyện Đồng bằng sông Cửu Long đến Wageningen

Tại Đại học và Trung tâm Nghiên cứu Wageningen, sinh viên Võ Hạnh Nhung đại diện nhóm EverGreen giới thiệu dự án trước các đội thi quốc tế, chuyên gia và khách mời của cuộc thi. Từ một cây mướp quen thuộc trong những khu vườn miền Tây, câu chuyện về một loài cây bản địa và những giá trị có thể được tạo dựng từ đó đã được đưa đến một trong những môi trường hàng đầu thế giới về nghiên cứu nông nghiệp và hệ thống thực phẩm.

Đằng sau hành trình ấy là sự đồng hành, hướng dẫn và định hướng của Tiến sĩ Trần Thị Ngọc Bích, giúp nhóm từng bước hoàn thiện ý tưởng, triển khai các hoạt động từ thực tiễn và tự tin đưa sáng kiến của sinh viên Đại học Trà Vinh đến sân chơi quốc tế.

Wageningen - học tập và kết nối quốc tế

Bảy ngày tại Hà Lan không chỉ là hành trình chinh phục vòng chung kết, mà còn là cơ hội học tập và trải nghiệm thực tế tại Đại học và Trung tâm Nghiên cứu Wageningen. Cùng học tập và sinh hoạt với sinh viên và chuyên gia đến từ nhiều quốc gia, đoàn có thêm cơ hội giao lưu, chia sẻ những câu chuyện về quê hương, nông nghiệp và thực phẩm. Qua đó, câu chuyện về Đồng bằng sông Cửu Long, cây mướp và hành trình EverGreen được lan tỏa đến bạn bè quốc tế, đồng thời mở ra những kết nối và cơ hội học hỏi mới cho tương lai.

Chuyến đi không chỉ mở rộng trải nghiệm học tập và kết nối quốc tế cho sinh viên Đại học Trà Vinh, mà còn góp phần đưa những sáng kiến xuất phát từ thực tiễn Đồng bằng sông Cửu Long đến gần hơn với cộng đồng quốc tế, tạo thêm cơ hội học hỏi, hợp tác và lan tỏa những giải pháp hướng đến một hệ thống thực phẩm xanh, bền vững cho địa phương.